ระบบสำคัญกว่าเป้าหมาย: มุมมองของเดฟคนหนึ่ง

ต้นปีผมมักมีลิสต์เป้าหมายยาวเหยียด

เรียนภาษาใหม่ให้คล่อง ทำ side project ให้เสร็จ ส่ง PR ให้ open source สักตัว อ่านหนังสือเดือนละเล่ม

พอถึงกลางปี ลิสต์นั้นมักเหลือข้อที่ทำได้จริงแค่หนึ่งหรือสองข้อ

ช่วงแรกผมโทษตัวเองว่าวินัยไม่พอ แต่พอมองย้อนกลับไปดี ๆ ปัญหาไม่ได้อยู่ที่วินัยอย่างเดียว

ผมมีแต่ปลายทาง แต่ไม่มีอะไรที่ต้องทำในวันอังคารธรรมดา ๆ เลย

เป้าหมายบอกทิศ ระบบพาไป

ประโยคหนึ่งจาก Atomic Habits ของ James Clear ที่ผมจำได้ขึ้นใจคือ

You do not rise to the level of your goals. You fall to the level of your systems.

แปลแบบบ้าน ๆ คือ เราไม่ได้ไปถึงระดับของเป้าหมายที่ตั้งไว้ แต่เราจะตกลงมาอยู่ที่ระดับของระบบที่เรามี

ผมขอแยกสองคำนี้ให้ชัด

• เป้าหมาย คือผลลัพธ์ที่อยากได้ เช่น "ship แอปภายในไตรมาสนี้"
• ระบบ คือสิ่งที่ทำซ้ำได้ทุกวันหรือทุกสัปดาห์ เช่น "เขียนโค้ดแอปนี้วันละหนึ่งชั่วโมงหลังเลิกงาน"

เป้าหมายตอบว่าไปไหน ระบบตอบว่าวันนี้ทำอะไร

ข้อดีของการคิดแบบระบบคือ เราชนะได้ทุกวันที่ระบบยังวิ่งอยู่ แม้วันนั้นจะยังไม่ถึงเป้าก็ตาม

ส่วนการคิดแบบเป้าหมายอย่างเดียว เราจะรู้สึกว่าตัวเองล้มเหลวทุกวัน จนถึงวันที่ไปถึง ซึ่งบางทีก็ไม่มาถึงเลย

ทำไมเรื่องนี้สำคัญขึ้นในยุค AI

งานเดฟกับ PM ของผมเปลี่ยนไปเยอะในช่วงหลัง

AI ทำให้ "เขียนโค้ดให้เสร็จ" ง่ายขึ้นมาก ร่าง feature ได้ในไม่กี่นาที ร่างเอกสารได้ในไม่กี่วินาที

แต่มีหลายอย่างที่ยังเป็นของคนอยู่

การเรียนรู้ให้เข้าใจจริง การรีวิวว่าสิ่งที่ AI เขียนมาถูกหรือเปล่า การตัดสินใจว่าอะไรควร ship ก่อน และการพักให้พอจะคิดได้ชัดในวันถัดไป

ทั้งหมดนี้ไม่ใช่เป้าหมายที่ทำครั้งเดียวจบ มันคือระบบที่ต้องวิ่งไปเรื่อย ๆ

ผมสังเกตว่าพอ output ผลิตได้เร็วขึ้น เราก็ยิ่งตั้งเป้าใหม่ได้ถี่ขึ้น ไล่ปลายทางทีละอัน ทีละอัน

ถ้าไม่มีระบบรองรับ สุดท้ายเราจะหมดแรงก่อนที่จะได้เก่งขึ้นจริง

Cal Newport พูดไว้ใน Deep Work ว่างานที่มีค่าต้องการช่วงเวลาที่โฟกัสลึก ผมเห็นด้วย และคิดว่าช่วงเวลานั้นจะไม่เกิดเองถ้าเราไม่ออกแบบมันเป็นระบบ

ระบบเล็ก ๆ ที่ผมใช้จริง

ไม่มีอะไรหวือหวาครับ ทุกข้อเล็กพอที่จะทำได้แม้ในวันที่เหนื่อย

1. เวลาเขียนและรีวิวโค้ดที่ตายตัว

ผมเคยตั้งเป้าแบบ "feature นี้ต้องเสร็จภายในคืนนี้"

ผลคือนั่งยาวถึงตีสอง โค้ดออกมาพอใช้ได้ แต่วันรุ่งขึ้นหัวตื้อทั้งวัน

ตอนนี้ผมมีช่วงเวลาประจำแทน ช่วงเช้าสำหรับเขียนโค้ดที่ต้องคิด ช่วงบ่ายสำหรับรีวิว PR ของทีม

feature จะเสร็จวันไหนไม่สำคัญเท่ากับว่าผมได้นั่งกับมันทุกวันหรือเปล่า

2. Ship เล็ก ๆ สัปดาห์ละครั้ง

side project ของผมเคยตายมาหลายตัว เพราะผมรอให้มัน "สมบูรณ์" ก่อนค่อยปล่อย

ตอนนี้ระบบผมคือ ship อะไรสักอย่างสัปดาห์ละครั้ง จะเล็กแค่ไหนก็ได้ แก้ bug หนึ่งตัว เพิ่มปุ่มหนึ่งปุ่ม เขียน README ให้ดีขึ้น

แอปที่สมบูรณ์ยังเป็นเป้าหมาย แต่สิ่งที่ผมวัดคือสัปดาห์นี้ ship แล้วหรือยัง

3. อ่าน docs หรือลอง tool ใหม่ 30 นาทีต่อสัปดาห์

เป้าแบบ "ต้องเก่งทุกอย่าง" เป็นเป้าที่ไม่มีวันถึง และทำให้รู้สึกตามไม่ทันตลอดเวลา

ผมเปลี่ยนเป็นระบบเล็ก ๆ คือสัปดาห์ละ 30 นาที อ่าน docs ของ tool ที่ใช้อยู่ให้ลึกขึ้น หรือลอง tool ใหม่สักตัว

30 นาทีดูน้อย แต่ทำต่อเนื่องหนึ่งปีก็เป็นหลายสิบชั่วโมงที่ไม่เคยมีมาก่อน

4. Checklist หลังทุก change

อันนี้มาจากความผิดพลาดของตัวเองล้วน ๆ

ผมเคยหวังว่าจะจำได้เองว่าต้องเช็กอะไรบ้างก่อน merge สุดท้ายก็ลืม test บน mobile บ้าง ลืมอัปเดต env บ้าง

ตอนนี้ผมมี checklist สั้น ๆ ที่ไล่ทุกครั้งหลังแก้อะไรสักอย่าง และใช้ standup ของทีมเป็นระบบเช็กว่าทุกคนยังเดินไปทางเดียวกัน

ความจำเป็นของที่เชื่อไม่ได้ ระบบเชื่อได้มากกว่า

ไม่ได้แปลว่าเป้าหมายไม่สำคัญ

ส่วนนี้ผมอยากพูดให้ชัด เพราะเรื่องนี้ถูกตีความเกินไปได้ง่าย

ผมไม่ได้บอกให้ทิ้งเป้าหมาย

เป้าหมายยังจำเป็นสำหรับตั้งทิศ ถ้าไม่รู้ว่าอยากไปไหน ระบบที่ดีแค่ไหนก็อาจพาเราวนอยู่ที่เดิม

ที่ผมเปลี่ยนคือวิธีวัดความก้าวหน้า

แทนที่จะถามว่า "ถึงเป้าหรือยัง" ทุกวัน ผมถามว่า "สัปดาห์นี้ระบบยังวิ่งอยู่ไหม"

ถ้าระบบวิ่ง เป้าหมายจะค่อย ๆ เข้ามาใกล้เอง ถ้าระบบหยุด ต่อให้เป้าสวยแค่ไหนก็ไม่ขยับ

สรุป

ถ้าเป้าหมายของเราล้มเหลวบ่อย ๆ อย่าเพิ่งโทษว่าวินัยไม่พออย่างเดียว

ลองดูว่าเรามีระบบที่ทำได้ในวันธรรมดาหรือเปล่า

ระบบที่ดีไม่จำเป็นต้องใหญ่ แค่ต้องเล็กพอที่จะทำได้แม้ในวันที่แย่ที่สุดของสัปดาห์

ลองเลือกเป้าหมายสักข้อที่ค้างอยู่ แล้วถามตัวเองว่า ระบบเล็กที่สุดที่ทำได้ทุกสัปดาห์เพื่อเป้านี้คืออะไร

แล้วเริ่มจากตรงนั้นครับ